Betere resultaten met ChatGPT — OpenAI : opdrachten en praktische tips

Zo krijg je betere resultaten met ChatGPT

Vertel ChatGPT wat je wilt bereiken, geef de informatie die daarvoor nodig is en beschrijf hoe het antwoord eruit moet zien. Verbeter het resultaat met gerichte vervolgvragen en controleer belangrijke gegevens voordat je de tekst, berekening of aanbeveling gebruikt.

Hoe krijg je betere antwoorden van ChatGPT?

Een goede opdracht maakt duidelijk wat voor jou een bruikbaar resultaat is. “Schrijf een tekst” laat veel open. “Schrijf een vriendelijke herinneringsmail van maximaal 120 woorden aan een klant die nog documenten moet bezorgen” geeft meteen richting.

Je hoeft daarvoor geen programmeertaal te leren. Je schrijft in gewone taal. Een korte vraag kan voldoende zijn; bij een grotere opdracht helpen achtergrondinformatie, voorbeelden en duidelijke voorwaarden.

Werk vervolgens verder met het antwoord. Geef aan wat al goed is en wat moet veranderen. Zo hoef je niet telkens opnieuw te beginnen.

Een bruikbare opdracht beantwoordt drie vragen: wat moet er gebeuren, waarmee moet rekening worden gehouden en wanneer is het resultaat goed genoeg?

Wat is een prompt?

Een prompt is de invoer waarmee je ChatGPT aan het werk zet. Dat kan een vraag zijn, een opdracht, een stuk tekst met aanwijzingen of een combinatie daarvan.

“Wat betekent dit woord?” is dus al een prompt. Je hoeft er geen uitgebreide instructie van te maken. Meer uitleg wordt nuttig wanneer verschillende antwoorden mogelijk zijn en het belangrijk is welke richting ChatGPT kiest.

Stel dat je een planning nodig hebt. Zonder verdere informatie blijft onduidelijk hoeveel tijd je hebt, welke taken prioriteit krijgen en of er vaste afspraken zijn. De ontbrekende gegevens bepalen juist of je de planning kunt uitvoeren.

Een eenvoudige opbouw voor duidelijke opdrachten

Gebruik onderstaande onderdelen wanneer ze voor je taak relevant zijn. Zie ze als geheugensteun. Voor een simpele vraag hoef je geen heel formulier in te vullen.

Een invulbare voorbeeldopdracht

Maak [het gewenste resultaat] voor [de doelgroep]. Gebruik hiervoor [informatie of bronmateriaal]. Houd rekening met [belangrijke omstandigheden]. Lever het aan als [vorm en lengte]. Behoud [gegevens die niet mogen veranderen]. Geef aan welke noodzakelijke informatie ontbreekt.

Vervang de tekst tussen de haakjes en verwijder wat je niet nodig hebt. Een opdracht die je zelf in één keer begrijpt, is meestal een goed vertrekpunt.

1. Beschrijf het resultaat dat je nodig hebt

Begin met een werkwoord dat de taak duidelijk maakt: vergelijk, herschrijf, controleer, vat samen, leg uit of plan. Voeg daarna toe waarvoor je het resultaat gebruikt.

“Help met mijn presentatie” kan van alles betekenen. Misschien wil je een onderwerp kiezen, misschien wil je bestaande dia’s inkorten. Benoem dat verschil.

Van een brede vraag naar een bruikbare opdracht

Brede vraag: “Help mij met een presentatie over veilig internetten.”

Maak een opzet voor een presentatie van tien minuten over veilig internetten voor leerlingen van veertien jaar. Verdeel de uitleg over zes dia’s. Geef per dia één kernboodschap en één herkenbaar voorbeeld. Werk alleen de opzet uit.

Deze opdracht maakt ook duidelijk waar het werk stopt. Je krijgt eerst een structuur die je kunt beoordelen, voordat er uitgebreide teksten ontstaan.

2. Geef achtergrond die het antwoord verandert

Niet alle beschikbare informatie is nuttig. Selecteer wat invloed heeft op de uitkomst. Voor een uitstap tellen bijvoorbeeld vertrekpunt, beschikbare tijd, vervoer en interesses mee. Een volledig levensverhaal helpt daarbij zelden.

Laat bij een werkopdracht ook weten welke keuzes al vaststaan. Anders krijg je mogelijk voorstellen voor zaken die je niet meer wilt veranderen.

Help me een zaterdagmiddag met twee tieners te plannen. We vertrekken om 13.00 uur vanuit Kortrijk en moeten om 18.00 uur terug zijn. We reizen met de auto. Zoek activiteiten binnen dit tijdvenster en vermeld welke openingstijden ik nog moet controleren.

De tijden in dit voorbeeld zijn voorwaarden. Activiteiten die alleen ’s morgens mogelijk zijn, passen niet bij de opdracht, hoe aantrekkelijk ze ook klinken.

3. Benoem de lezer en het kennisniveau

Een uitleg voor een beginner vraagt andere woorden dan een uitleg voor een specialist. Leeftijd alleen zegt daarbij niet alles. Vertel liever wat iemand al weet en waarvoor die de uitleg nodig heeft.

Leg tweestapsverificatie uit aan iemand die e-mail gebruikt, maar weinig weet over accountbeveiliging. Gebruik een herkenbaar voorbeeld. Leg maximaal twee nieuwe begrippen uit en eindig met wat de gebruiker praktisch moet onthouden.

Ook bij zakelijke teksten helpt een concrete doelgroep. Een klant wil meestal weten wat hij moet doen. Een collega kan juist achtergrond nodig hebben om een beslissing te nemen.

4. Kies een passende antwoordvorm

Vertel waar je het antwoord gaat gebruiken. Voor een bericht op je telefoon is een korte tekst handig. Voor een vergelijking geeft een tabel meer overzicht. Voor een handeling zijn genummerde stappen vaak duidelijker.

Geef de kolommen zelf op wanneer bepaalde informatie belangrijk is. Dan kun je opties makkelijker naast elkaar beoordelen.

Vergelijk de drie voorstellen hieronder in een tabel met de kolommen: voorstel, benodigde tijd, benodigd materiaal en belangrijkste nadeel. Gebruik “niet vermeld” wanneer informatie ontbreekt. Sluit af met twee vragen die ik nog moet beantwoorden voordat ik kies.

Een tabel is minder geschikt wanneer je vooral een verhaal of uitleg nodig hebt. Kies de vorm die je helpt lezen, in plaats van iedere opdracht dezelfde indeling te geven.

5. Maak duidelijk wat behouden moet blijven

Bij herschrijven kan een tekst vlotter worden terwijl een belangrijk detail verschuift. Benoem daarom welke gegevens vaststaan. Denk aan namen, aantallen, bedragen en afspraken.

Herschrijf deze uitnodiging in vriendelijk Nederlands. Behoud de datum, locatie, starttijd en inschrijvingsprijs exact zoals ze zijn. Maak de tekst korter en zet de gevraagde actie in de laatste zin. Voeg geen nieuwe afspraken toe.

Lees na afloop juist die vaste gegevens nog eens na. Je hebt daarmee een kleine, gerichte controle in plaats van alleen de algemene indruk dat de tekst goed klinkt.

6. Laat ontbrekende informatie zichtbaar maken

Een nette tekst kan vollediger lijken dan het bronmateriaal toelaat. Maak daarom vooraf duidelijk hoe ontbrekende gegevens moeten worden behandeld.

Bij een concept kun je tijdelijke aanduidingen laten gebruiken. Bij een beslissing wil je misschien eerst enkele vragen beantwoorden.

Maak van deze aantekeningen een uitnodigingsmail. Gebruik [DATUM ONTBREEKT] en [LOCATIE ONTBREEKT] wanneer die gegevens niet zijn opgegeven. Zet onder de mail een korte lijst met informatie die ik nog moet aanvullen.

Wanneer laat je eerst vragen stellen?

Doe dat wanneer het ontbrekende antwoord de hele uitkomst verandert. Voor een persoonlijke weekplanning zijn je beschikbare uren essentieel. Voor een eerste ideeënlijst hoeft niet ieder detail vast te staan.

Help me een haalbare studieplanning te maken. Stel eerst maximaal drie vragen over mijn beschikbare tijd, toetsen en lastigste vakken. Maak daarna pas de planning.

7. Gebruik voorbeelden om je voorkeur te verduidelijken

Woorden als “professioneel”, “vlot” en “menselijk” betekenen niet voor iedereen hetzelfde. Een kort voorbeeld maakt je bedoeling concreter.

Vertel ook wat je goed vindt aan dat voorbeeld. Anders blijft onduidelijk of het om de toon, lengte, structuur of woordkeuze gaat.

Schrijf drie korte productintroducties op basis van de gegevens hieronder. Gebruik het voorbeeld alleen als stijlhulp: ik wil dezelfde eenvoudige woorden en directe opening. Neem geen zinnen, productkenmerken of claims uit het voorbeeld over.

Een voorbeeld hoeft geen perfecte tekst te zijn. Twee eigen zinnen kunnen al laten zien dat je liever rustig en duidelijk schrijft dan uitbundig en commercieel.

8. Geef gerichte feedback op het eerste antwoord

“Niet goed” zegt weinig over wat moet veranderen. Wijs liever een onderdeel aan en beschrijf de gewenste aanpassing. Benoem daarbij wat behouden mag blijven.

Werk bij voorkeur eerst aan de inhoud en daarna aan de afwerking. Het heeft weinig zin om vijf keer de toon te verfijnen als de belangrijkste uitleg nog ontbreekt.

9. Deel grote opdrachten op waar een keuze nodig is

Een groter project bevat vaak beslismomenten. Maak die zichtbaar. Voor een cursus kun je eerst doelgroep en leerdoelen vastleggen, daarna de hoofdstukindeling beoordelen en vervolgens de lessen uitwerken.

Je hoeft niet iedere kleine stap zelf voor te schrijven. Splits vooral daar waar een verkeerde richting veel herstelwerk zou veroorzaken.

Ik wil een beginnerscursus over digitale bestanden maken. Stel eerst een hoofdstukindeling voor met per hoofdstuk één leerdoel. Werk nog geen lessen uit. Geef aan waar de volgorde afhankelijk is van voorkennis.

Een praktische vervolgstap

De indeling is goed. Werk nu alleen hoofdstuk twee uit. Gebruik dezelfde begrippen als in hoofdstuk één en voeg drie oefeningen toe die passen bij het leerdoel.

Bewaar de goedgekeurde indeling bij het werk. Zo kun je tijdens het schrijven nagaan of ieder onderdeel nog bij de oorspronkelijke bedoeling past.

10. Geef bronmateriaal een duidelijke functie

Wanneer je tekst of een bestand toevoegt, vertel dan wat ermee moet gebeuren. Samenvatten, controleren en herschrijven zijn verschillende opdrachten.

Maak bij meerdere documenten duidelijk welk document waarvoor dient. Een oude handleiding kan achtergrond geven, terwijl een recente wijzigingslijst bepaalt wat er nu moet staan.

Gebruik document A voor de bestaande opbouw en document B voor de gewijzigde openingstijden. Pas alleen de openingstijden aan. Zet onder het resultaat welke onderdelen je hebt veranderd. Meld het als de documenten elkaar tegenspreken.

Verwijs bij grote bestanden zo precies mogelijk naar een hoofdstuk, tabel of onderwerp. Dat helpt ook jezelf om het antwoord daarna met de juiste passage te vergelijken.

11. Vraag bij actuele informatie om onderzoek

Voor veranderlijke informatie is een algemene uitleg onvoldoende. Geef aan voor welk land, welke periode en welke productversie je informatie zoekt. Vraag om webonderzoek wanneer dat beschikbaar is.

Een datum op een pagina en de datum waarop iets geldt, zijn niet altijd hetzelfde. Maak dat verschil onderdeel van je vraag wanneer het belangrijk is.

Zoek de actuele openingstijden van deze drie musea voor zondag [DATUM]. Gebruik hun officiële websites. Zet per museum de openingstijd en bronlink in een tabel. Vermeld expliciet wanneer de informatie voor die datum niet bevestigd is.

Open de relevante bron voordat je een reservering of andere beslissing maakt. Een bronlink is een mogelijkheid om te controleren; de link alleen bewijst nog niet dat iedere bijbehorende zin klopt.

12. Maak controle onderdeel van je opdracht

Bepaal vooraf waarop je het resultaat gaat beoordelen. Voor een planning gaat het bijvoorbeeld om beschikbare tijd en haalbare volgorde. Voor een samenvatting om een juiste weergave van de bron.

Controleer de planning op overlap, ontbrekende reistijd en taken zonder tijdsduur. Geef eerst de gevonden problemen. Maak daarna een verbeterde versie waarin je wijzigingen herkenbaar toelicht.

Een extra controle door ChatGPT kan problemen zichtbaar maken. Gebruik die als hulpmiddel bij je eigen beoordeling. Zeker wanneer dezelfde verkeerde aanname in de opdracht staat, kan die ook in een tweede antwoord terugkomen.

Praktische opdrachten die je meteen kunt gebruiken

Onderstaande voorbeelden zijn startpunten. Vervang de gegevens tussen vierkante haakjes en voeg je eigen materiaal toe. Controleer vóór het verzenden of er geen aanwijzingen zijn blijven staan die niet bij je taak passen.

Een e-mail duidelijker maken

Herschrijf onderstaande e-mail zodat de ontvanger meteen begrijpt wat ik vraag. Behoud de feiten en afspraken. Gebruik een vriendelijke toon, maximaal drie korte alinea’s en een duidelijke slotvraag. Geef alleen de onderwerpregel en e-mailtekst.

Gebruik dit wanneer je al weet wat je wilt zeggen, maar je bericht te lang of onduidelijk is geworden.

Een lange tekst samenvatten

Vat onderstaande tekst samen voor iemand die het origineel niet heeft gelezen. Geef eerst de kern in twee zinnen en daarna vijf belangrijke punten. Neem geen informatie van buiten de tekst op. Vermeld welke conclusie de bron zelf trekt.

Vergelijk de samenvatting daarna met de passages die voor jouw doel het belangrijkst zijn.

Een onderwerp echt leren begrijpen

Help me begrijpen hoe [ONDERWERP] werkt. Vraag eerst wat ik er al over weet. Geef daarna een korte uitleg met een voorbeeld. Stel mij vervolgens één oefenvraag en geef pas feedback nadat ik heb geantwoord.

Deze werkwijze maakt je eigen begrip zichtbaar. Alleen een duidelijke uitleg lezen voelt soms makkelijker dan het onderwerp zelfstandig toepassen.

Een haalbare dagplanning maken

Maak een planning van 9.00 tot 16.00 uur met een halfuur lunchpauze. Gebruik de taken en tijdsinschattingen hieronder. Zet de twee belangrijkste taken vroeg op de dag. Meld welke taken niet passen in de beschikbare tijd, zonder ze stilzwijgend weg te laten.

Vul realistische tijdsinschattingen in. Een mooie planning wordt niet uitvoerbaar doordat te lange taken een kleiner vakje krijgen.

Ideeën bedenken met duidelijke verschillen

Bedenk acht onderwerpen voor korte uitlegvideo’s over [ONDERWERP]. De doelgroep is [DOELGROEP]. Geef per idee de vraag van de kijker, het leerdoel en een mogelijke opening. Zorg dat de ideeën verschillende problemen behandelen.

Selecteer daarna enkele ideeën en laat die uitwerken. Zo besteed je aandacht aan de onderwerpen die werkelijk bruikbaar zijn.

Een vergelijking voorbereiden

Vergelijk deze twee voorstellen op prijs, inbegrepen werkzaamheden, doorlooptijd en ontbrekende informatie. Gebruik uitsluitend de aangeleverde voorstellen. Trek geen conclusies over kwaliteit die niet door de documenten worden ondersteund.

Dit helpt om verschillen zichtbaar te maken voordat je contact opneemt met de aanbieders.

Een eigen prompt laten verbeteren

Bekijk mijn opdracht hieronder. Benoem maximaal drie onduidelijkheden die de uitkomst kunnen veranderen. Stel alleen noodzakelijke vragen. Herschrijf daarna mijn opdracht zonder nieuwe eisen toe te voegen.

Dit is vooral nuttig wanneer je veel losse notities hebt. Ontbrekende broninformatie moet je nog steeds zelf toevoegen.

Veelgemaakte fouten bij opdrachten aan ChatGPT

Te veel verschillende resultaten tegelijk vragen

Een artikel, presentatie, socialmediaplan en nieuwsbrief vragen elk om andere keuzes. Begin met het onderdeel waarvan de rest afhankelijk is. Gebruik goedgekeurde informatie daarna opnieuw.

Tegenstrijdige eisen geven

“Heel kort” en “alle details volledig uitleggen” kunnen botsen. Geef aan wat voorrang heeft. Bijvoorbeeld: een korte hoofdtekst met aanvullende details eronder.

Alleen vertellen wat je niet wilt

“Geen saaie tekst” biedt weinig richting. Beschrijf de gewenste aanpak: een directe opening, concrete voorbeelden en weinig herhaling.

Een indrukwekkende rol als oplossing zien

“Je bent de beste expert ter wereld” vervangt geen goede gegevens. Een rolomschrijving is vooral nuttig als ze duidelijk maakt vanuit welk perspectief de taak moet worden uitgevoerd.

Een vaste formule overal op toepassen

Voor een spellingvraag heb je geen uitgebreide briefing nodig. Voeg informatie toe wanneer die het antwoord verandert. Zo blijven je opdrachten overzichtelijk.

Een goede opdracht bewaren en hergebruiken

Bewaar opdrachten die bij jouw werkzaamheden bruikbare resultaten opleveren. Zet veranderlijke gegevens tussen duidelijke haakjes, bijvoorbeeld [DOELGROEP], [BRONTEKST] en [MAXIMALE LENGTE].

Probeer een herbruikbare opdracht op verschillende voorbeelden. Een instructie die goed werkt voor één korte mail, kan bij een ingewikkelde klacht belangrijke informatie missen.

Noteer daarom ook wanneer je de opdracht gebruikt en waarop je het resultaat controleert. Dat maakt je verzameling nuttiger dan een lange lijst met losse prompts zonder toelichting.

Begrippen en zoektermen

Veelgestelde vragen over betere ChatGPT-opdrachten

Moet een goede prompt lang zijn?

Nee. Een korte opdracht kan duidelijk genoeg zijn. Voeg vooral informatie toe die nodig is om tussen verschillende mogelijke antwoorden de juiste richting te kiezen.

Moet ik mijn opdrachten in het Engels schrijven?

Voor gewone Nederlandse taken kun je Nederlands gebruiken. Behoud productnamen en termen uit je bron wanneer een vertaling verwarring kan veroorzaken.

Wat doe ik als het antwoord niet bruikbaar is?

Benoem wat ontbreekt of verkeerd is en geef een gerichte vervolgvraag. Vermeld ook welke onderdelen behouden moeten blijven.

Helpt het om ChatGPT eerst vragen te laten stellen?

Dat helpt wanneer ontbrekende informatie de uitkomst sterk beïnvloedt. Voor een eenvoudige taak kun je meestal direct beginnen.

Kan een goede prompt fouten volledig voorkomen?

Nee. Duidelijke instructies helpen om de opdracht beter af te bakenen. Belangrijke feiten, berekeningen en afspraken moet je nog steeds controleren.

De belangrijkste inzichten

• Beschrijf het gewenste resultaat en geef alleen relevante achtergrond mee.
• Noem doelgroep, vorm en voorwaarden wanneer die de uitkomst bepalen.
• Gebruik voorbeelden en gerichte feedback om antwoorden te verbeteren.
• Deel grotere opdrachten op bij belangrijke beslismomenten.
• Controleer het resultaat en bewaar opdrachten die in jouw praktijk goed werken.